Czy jest prawdą to, że struś chowa głowę w piasek?

„Nie chowaj głowę w piasek” to popularne powiedzenie używane w odniesieniu do osób, które chcą uciec od rozwiązywania problemów. W tym przypadku istnieje analogia ze strusiem, który przy pnajmniejszym poczuciu niebezpieczeństwa właśnie to robi.

Strusie to niezwykłe ptaki, nic więc dziwnego, że ich zachowanie może być niezwykłe. Internet jest pełen rysunków i fotografii przedstawiających strusie w nieprzyzwoitej pozie – głowa w dół, tył do góry. To samo zachowanie strusi można zaobserwować w popularnym amerykańskim serialu animowanym Jungle Cubs na podstawie „Księgi Dżungli” Kiplinga. W języku polskim i wielu innych językach dało ono początek idiomowi „chować głowę w piasek”, który jest używany w stosunku do osób tchórzliwych i niezdecydowanych. Nawet rosyjski pisarz Fiodor Dostojewski w opowiadaniu z 1846 r. „Sobowtór” pisał: „Płonął ze wstydu i schował swoją zwycięską głowę w papier, dokładnie w tym samym celu, w jakim ścigany przez myśliwego struś chowa swoją w gorącym piasku”. Wikipedia mówi: „Powszechne przekonanie, że strusie chowają głowę w piasek, uciekając przed drapieżnikami, wywodzi się z dzieł rzymskiego myśliciela Pliniusza Starszego, w którego notatkach czytamy: „Strusie wyobrażają sobie, że kiedy wbijają swoje głowy i szyje w ziemię, całe ich ciało wydaje się być ukryte.” Filozof w swoich traktatach powiedział, że struś częściowo zakopuje się w ziemi, gdy tylko poczuje się zagrożony. Tak narodziło się złudzenie, które ma ponad dwa tysiące lat.

Strusie są naprawdę bardzo niezgrabne z wyglądu, nieproporcjonalne i nie umieją latać. Jednocześnie ptaki potrafią przekuć własne niedociągnięcia w zalety – np. długa szyja i duże oczy pozwalają im dostrzec zbliżającego się drapieżnika z dużej odległości. Wtedy mogą uciec dzięki nie mniej długim nogom. Jeśli umiejętność osiągania prędkości do 95 km/h to za mało i trzeba się bronić, do gry mogą wejść ogromne ostre pazury na łapach. To prawda, że ​​struś ściga się wyłącznie na sprint i średnie dystanse, wysokie tempo utrzymuje przez 10-15 minut, po czym ptak potrzebuje odpoczynku. Jednak okazuje się, że struś ma imponujący arsenał do samoobrony. Dlaczego więc ptak miałby chować głowę w ziemi i mieć nadzieję, że nie zostanie zauważony? Co więcej, dość trudno nie zauważyć strusia. Jednak jednym z głównych wrogów tych ptaków są gepardy, które szybkością przewyższają strusie. W razie spotkania z nimi strusie czasami próbują się ukryć, ale nadal nie chowają głowy w piasek.

Istnieje kilka wyjaśnień, dlaczego taki stereotyp pojawił się w kulturze. Specjaliści z zoo w San Diego twierdzą, że wynika to tylko z jednej z taktyk kamuflażu na wypadek ewentualnego ataku. Struś schodzi na ziemię i wyciąga na nim szyję oraz głowę, a dzięki podobieństwu ubarwienia do koloru piasku powstaje złudzenie optyczne.

Kiedy jeszcze strusie opuszczają głowę?

Strusie nie chowają głowy w piasek, ale dociskają go do ziemi, dzieje się tak w następujących przypadkach:

  • ptaki żyjące na równinach jedzą trawę, długo szukają smakołyków, więc długo stoją ze spuszczoną głową;
  • w żołądku strusia gromadzi się do 2 kg kamieni, które są niezbędne do wysokiej jakości trawienia pokarmu, aby znaleźć odpowiednie kamyki, ptak długo kopie w piasku;
  • w piórach strusich jest dużo pasożytów, powodują one dyskomfort, dlatego ptak schyla głowę bliżej rozgrzanej ziemi lub tarza się po gorącym piasku, aby pozbyć się owadów;
  • w sytuacji zagrożenia ptaki opuszczają głowy bliżej ziemi, nasłuchują wibracji gleby, które informują o niebezpieczeństwie;
  • jako ptaki nielotne strusie nie budują gniazd na drzewach, więc składają jaja w wykopanych w ziemi dołach. Aby upewnić się, że jajka równomiernie się nagrzewają, czasami wkładają głowę do gniazda, aby obrócić jajka.

Z powyższego wynika, że tak naprawdę strusia głowa nigdy nie znajduję się pod ziemią. Fakt, że strusie chowają głowy w piasek, to nic innego jak fikcja.

Wykorzystane zródła:

https://youtu.be/Jwmr8os4dRQ  – taktyka strusia podczas ataku

https://youtu.be/GK1ll8e017k – dokumentalny film o strusiach

https://ilibrary.ru/text/18/p.1/index.html – cytat z tworu Fiodora Dostojewskiego z 1846 r. „Sobowtór”